Glikoz şurubu, paketli gıdaların içindekiler listesinde sıkça karşılaştığımız bir tatlandırıcıdır. Şekerlemelerden dondurmalara, kek ve bisküvilerden içeceklere kadar pek çok üründe bulunur. Bu yazıda glikoz şurubunun ne olduğunu, gıda sanayisinde neden kullanıldığını ve sağlığınız açısından neye dikkat etmeniz gerektiğini anlatıyorum.
Glikoz Şurubu Nedir?
Glikoz, en basit şeker türlerinden biri olan bir monosakkarittir ve vücudumuzun temel enerji kaynağıdır. Glikoz şurubu ise mısır, buğday ya da patates gibi kaynakların nişastasının asit veya enzimlerle parçalanmasıyla elde edilen yoğun ve tatlı bir şuruptur. İçeriği büyük ölçüde glikoz ve glikoz zincirlerinden oluşur; tatlılığı sofra şekerinden genellikle daha düşüktür.
Glikoz şurubu, glikoz-fruktoz şurubu ya da nişasta bazlı şeker ile karıştırılmamalıdır. Glikoz-fruktoz şurubu, glikozun bir kısmının fruktoza dönüştürülmesiyle elde edilir ve daha tatlıdır. Her ikisi de besin değeri açısından eklenmiş şeker olarak değerlendirilir.
Glikoz Şurubu Ne İşe Yarar?
Glikoz şurubunun sağlık açısından bir faydası yoktur; gıda sanayisinde tercih edilmesinin nedenleri teknolojik ve ekonomiktir:
- Şekerin kristalleşmesini önler; bu yüzden şekerleme, lokum ve reçellerde pürüzsüz bir kıvam sağlar.
- Dondurmada donma noktasını düşürerek daha yumuşak bir doku oluşturur.
- Ürünlere parlaklık, hacim ve nem kazandırır, raf ömrünü uzatır.
- Sofra şekerine göre daha düşük maliyetlidir.
Glikoz Şurubu Kaç Kalori?
Glikoz şurubu, yaklaşık yüzde 20'si su olan yoğun bir şeker kaynağıdır. 100 gramı ortalama 280-320 kalori içerir; bir yemek kaşığı (yaklaşık 20 gram) yaklaşık 60 kalori sağlar. Sofra şekerinin bir yemek kaşığı ise yaklaşık 45-50 kaloridir; yani iki ürünün kalorisi birbirine yakındır. Glikoz şurubu protein, lif, vitamin ya da mineral içermez.
Glikoz Şurubunun Zararları Nelerdir?
Glikoz şurubunun zararları, diğer eklenmiş şekerlerin zararlarıyla aynıdır. Sorun şurubun kendisinden çok, bulunduğu ürünlerin sık ve fazla tüketilmesidir:
- Kan şekerini hızla yükseltir. Bu durum özellikle diyabet ve insülin direnci olan kişiler için risklidir.
- Kalorisi yüksek, besin değeri düşüktür; fazla tüketildiğinde kilo alımına katkıda bulunur.
- Eklenmiş şekerden zengin beslenme, uzun vadede tip 2 diyabet, yağlı karaciğer ve kalp-damar hastalıkları riskini artırır.
- Diş çürüklerine zemin hazırlar.
Dünya Sağlık Örgütü, eklenmiş şekerlerin günlük enerjinin yüzde 10'undan, mümkünse yüzde 5'inden az olmasını önermektedir. 2000 kalorilik bir beslenmede bu, günde en fazla 50 gram, ideal olarak 25 gram eklenmiş şeker demektir. Glikoz şurubu da bu sınırın içinde sayılır.
Glikoz Şurubu İçeren Ürünler Nelerdir?
- Şekerleme, lokum, jöle ve sakızlar
- Kek, bisküvi, kurabiye ve paketli hamur işleri
- Dondurmalar
- Gazlı ve meyve aromalı içecekler, bazı spor içecekleri
- Reçeller, soslar ve bazı kahvaltılık gevrekler
İçindekiler listesi, en çok bulunan bileşenden en aza doğru sıralanır. Glikoz şurubu ya da benzeri şekerler listenin başlarındaysa, o ürünü daha seyrek tüketmeniz iyi olur.
Evde Glikoz Şurubu Yapılır Mı?
Gerçek glikoz şurubu nişastanın enzimlerle parçalanmasıyla üretildiği için evde yapılamaz. İnternette "ev yapımı glikoz şurubu" olarak paylaşılan tarifler genellikle şeker, su ve limon suyunun kaynatılmasıyla hazırlanan bir invert şeker şurubudur. Bu şurup tatlılarda kristalleşmeyi önlemek için kullanılabilir; ancak sağlık açısından şekerden farkı yoktur.
Tatlı ihtiyacınızı karşılamak için daha iyi seçenekler arıyorsanız, Şeker Yerine Ne Tüketilebilir? yazıma göz atabilirsiniz. Şurupların zayıflattığına dair iddiaları İsveç Şurubu ile Zayıflama yazımda, akçaağaç şurubunun besin değerini ise Akçaağaç Şurubu Kaç Kalori ve Akçaağaç Şurubunun Faydaları yazımda bulabilirsiniz.
